عنوان : جایگاه تربیتی حرکت های جهادی
 

"يا ايهاالذين آمنوا هل ادلكم علي تجاره تنجيكم من عذاب اليم تومنون بالله و رسوله وتجاهدون في سبيل الله باموالكم و انفسكم ذلكم خير لكم ان كنتم تعلمون"

اگر تفسير موسعي از عذاب الي مداشته باشيم و به اين بينش رسيده باشيم كه رذايل اخلاقي چون كبر و غرور و خشم وشهوت كه به آن گرفتاريم نيز از جلوه هاي عذاب و نوعي جهنم است كه گريبانگير ما شده آنگاه ارزش كريمه فوق در درمان دردهاي مزمن و كهنه ما آشكار مي شود.

براي درمان مرضها و حركت به سمت خدا در كنار ايمان به خدا و رسولش(ص) جهاد با جان و مال لازم است. خدمت به خلق كه به گفته حضرت امام (ره) (خدمت به خداست) اكسيري است كه مس وجود بسياري از اهل معرفت را طلا كرده اين است كه سيد علي قاضي(ره) در آخرين جمله وصيت نامه خويش دركنار زيارت سيد الشهدا خدمت به خلق را متذكر مي شود و در سيره عملي او نيز مصاديق بسياري از خدمت به خلق را به شيوه هاي مختلف مي بينيم. 

در اين كه (خير دنيا و آخرت مارسيدگي به حال محرومان جامعه است) شكي نيست و همه مي دانيم انفاق توفيقي است كه نصيب مردمان هر عصر و زماني نمي شود در روايت نيز آمده كه در دولت حضرت ولي عصرمومنين آرزو مي كنند فقيري بيابند تا به او كمك كنند. 

حركتهاي جهادي در ادامه راهي است كه پير جماران به ما نشان دادند و فرمودند: (چه نيكوست كه طبقات تمكن دار بهطور داوطلب براي زاغه و كپرنشينان مسكن و رفاه تهيه كنند). در اين حركت دانشجويان از پاره اي از لذايذ و رفاه دنيوي مي گذرند و با انفاق سرمايه مالي، زماني و جاني خود به محرومين با خداوند معامله اي مي كنند كه (تنيجيكم من عذاب اليم) است

اين كه در اين تجارت واقعا چه نصيب جهادگران مي شود ما نمي دانيم چراكه اولا (انا الجاهل في علمي و فكيف لااكونجهولا في جهلي) 

ثانيا: طرف مقابل اين جهادگران خداوند كريمي است كه (يرزق من يشاء‌ بغير حساب) 

اما از اين جهت كه آب دريا را اگر نتوان كشيد هم به قدر تشنگي بايد چشيد ذيلا به برخي از ابعاد آموزشي و تربيتي اردوهاي جهادي اشاره مي شود تا شايد بتوان با شناخت آنها و تفكر و تدقيق در آنها، حد اكثر استفاده را از شركت در يك سفر جهادي داشت.

1-اولين و مهمترين اثراين حركت پا گذاشتن روي نفس و منيت است، چرا كه حركتي است كه درآن انسان لباس هاي تفاخر و خودبيني را را از تن بيرون مي آورد و در لباس كارگري ساده ظاهر شده، و با مردمي فقير و بي آلايش هم دم و همنشين مي شود و در كارهايي مشاركت مي كند كه شايد قبلا براي او انجام مي دادند و او تنها دستور مي داده، تلاش براي رهايي از كبر وخود پسندي مصداق همان جهاد اكبري است كه پيامبر(ص) فرمودند. 

حضرت امام (ره) نيز در كنارتوصيه هاي مكرر در مورد محرومين كه آنها را ولي نعمتان ما دانسته اند بعد تربيتي اين حركتها را فراموش نكرده و تاكيد نموده اند كه (... از شما مي خواهم كه در ضمن جهاد سازندگي جهاد نفس هم داشته باشيد ) 

براي تحقق جهاد نفس اولا بايد جهادگر در تمام مراحل سفر با خلوص نيت عمل كند يعني كار را فقط براي خدا انجام دهد چرا كه ائمه اطهار توصيه كرده اند (خلّص العمل لان النقّاد بصير بصير) و درحديث قدسي آمده (لاني لا اقبل الا ما خلّص لي) حضرت امام نيز در ادامه توصيه به جهاد با نفس در كنار جهاد سازندگي مي فرمايند:‌ ( اگر اين كاري را كه انجام ميدهيد براي خدا خالص بشود جهاد نفس هم تحقق پيدا كرده است) 

ثانيا: اخلاص بايد بر طول سفردر همه مواقع و بر همه كارها سايه افكند چرا كه حضرت امير(ع) مي فرمايند: (درپيكار با نفست، تو را همين بس كه همواره بر آن چيرگي جويي و پيوسته با خواهشهايش در ستيزه باشي) 

ثالثا: عمل بايد بدون هرگونه چشمداشتي اعم از مالي، احترامي و ... از محرومين انجام شود چرا كه خداوند ميفرمايد:‌ (لا تبطلوا صدقاتكم بالمن و الاذي) 

رابعا:‌ اگر خداوند به جهادگرتوفيق داد و توانست عملي خالص براي خدا و بدون هرگونه آفاتي از قبيل منت و اذيت وريا و ... انجام دهد در اين حال نبايد به عمل خود مغرور شود كه خداوند به عابدي ازبني اسرائيل كه هفتاد سال عبادت كرده بود گفت: (عبادت هفتاد ساله تو براي اينكفايت مي كند كه من شبي درد دنداني را از تو بر طرف كنم).

با توجه به موارد فوق به نظرمي رسد سفر جهادي براي خودسازي و رهايي از امراض روحي و قرار گرفتن در صراط مستقيم، موقعيت استثنايي به وجود مي آورد كه بايد از آن كمال استفاده را برد.

2-اين حركت تمرين خودسازي و جامعه سازي است، تمرين بي آلايشي و خاكي بودن است براي كساني كه در محيط زندگي خود توان بي آلايش بودن را ندارند، تا شايد بتوانند مصداق روايت هاي متعددذم دنيا و زهد در آن قرار گيرد: (من زهد في الدنيا اثبت الله الحكمة في قلبه) 

3-ويژگي منحصر به فرد ويگانه اي كه در حركت هاي جهادي وجود دارد جنبه الگود هي اين حركت ها به عنوان اعمالي غير مادي و تكليف محور در مقابل اعمال دنيوي و مادي محور مي باشد كه تفكرات و نيات و انگيزه هاي اصيل اسلامي را براي انسان زنده مي كند. چه اينكه جهادگران با اين عمل خود آرماني والاتر از هدفهاي رايج غير ديني همچون اهداف اقتصادي وسياسي را براي خود تداعي كرده و به اين سو سوق پيدا مي كنندكه خداوند متعال ميفرمايد:(رجال لا تلهيهم تجاره و لا بيع عن ذكر الله و اقام الصلاه وايتاءالزكوه ...) و حتي در نهايت اين اقدام آن‌ها مي‌تواند الگويي گسترده برايجامعه جهت بازپروري چنين تفكراتي باشد .

حركت جهادي جوانان ناشي ازتفكر پر دغدغه و مسئوليت محور آنها مي باشد و به وسيله حركتي دسته جمعي ناشي ازاين تفكر ، انتخاب اهداف والاتري را به عنوان آرمان اصلي انسان از كار و تلاش برايخود ميسر ساخته و به مردم نيز معرفي كنند و روح اسلام و تفكر اسلامي را كه كار رانيز همانند جهاد در راه خدا معرفي كرده است زنده كرده و به مردم معرفي مي نمايد تابدين وسيله از انحراف احتمالي خود و جامعه كه هدف اصليش را از كار و تلاش و توليدبه سوي مسائل مادي و غير معنوي پيش مي برد جلوگيري نموده باشند، همچنانكه مقاممعظم رهبري در اين رابطه مي فرمايد:

(پايبندي به اصولانقلاب، بدون مجاهدت در راه نجات مستضعفان و محرومان سخني بي معني و ادعايي پوچاست.)

4-اردوي جهادي عمل به رواياتي است كه به مجالست با فقراء توصيه كرده اند و انسان را از فوايد و بركات معنوي و مادي اين عمل بهره مند مي سازد. چراكه در اين سفر ارتباط مستقيم و بيواسطه با فقرا و محرومين صورت مي گيرد. با بررسي روايات و تعاليم اسلامي روشن ميشود كه صرف برقراري ارتباط با محرومين و دلجويي از آنان و رسيدگي بي واسطه ومستقيم به آنها موضوعيت دارد. ائمه اطهار (ع) نيز با وجود توانايي بر كمك به فقرا از طرق مختلف، خود شخصا اقدام به كمك رساني به آنها مي نمودند. مقام معظم رهبري نيز در اين باره مي فرمايد: ( به اين نقاط محروم برويد و با مردم به طور روبه روتماس بگيريد و در جريان كارهايشان قرار بگيريد خود اين سفرهايي كه انجام مي شود –به خصوص به نقاط دوردست و محروم- خيلي باارزش و بابركت است).

5-تقويت توانايي مسووليت پذيري را مي توان از ديگر هداياي اين طرح براي شركت كنندگان دانست. جهادگران مي آموزند مسووليت انجام كار خاصي را بر عهده گرفته و اين وظيفه را علي رغم سختي آنبه نحو احسن به اتمام برسانند. مربيان آموزشي و فرهنگي به علت حساسيت كار و عهده دار بودن تربيت اخلاقي و علمي افراد، بايد به اين امر توجه ويژه اي داشته و خود رابراي مسووليت پذيري در عرصه هاي ديگر آماده سازند. 

6-از آنجا كه جهادگر به عنوان دانشجو و تحصيلكرده در بين محرومين ظاهر مي شود مردم به اوتوجه خاصي داشته وبه ديد الگو مي نگرند مشهود و محسوس بودن اين امر براي جهادگر، باعث مي شود وي درطول اردو نظارت و كنترل بيشتري بر اعمال و رفتار خود داشته باشد. اين توفيق اجباري در محاسبه نفس باعث مي شود وي بتواند نقاط ضعف و قوت خود را بهتر بشناسد. و مصداق روايت (حاسبوا انفسكم قبل ان تحاسبوا) قرار گرفته و در راستاي اصلاح جنبه هاي منفي و تقويت نقاط مثبت خود گام برداد.

7-تمرين ولايت پذيرينيز، در صورت آمادگي جهادگر، مي تواند از ديگر مزاياي اين سفر براي او باشد. چرا كه سفر جهادي نيز تا حدود زيادي شبيه اردوي نظامي مي باشد و شركت كنندگان در اردو موظف به اجراي تصميمات مختلف مسوولين اردو، در مسائل گوناگون همچون تقسيم نيروها، تعيين ساعات كاري، شيوه و نوع اجراي مسووليتها و ... بوده و در قبال آنها بايد پاسخگو باشند.

8-ايجاد نگاه متفاوت نسبت به مسووليت ها و مقام هاي دنيوي نيز مي تواند از ديگر فوايد تربيتي اين طرح باشد. براي مثال يك مدرس در اردوهاي جهاد علمي با وجود نگاهي كه به علت اهميت شغل معلمي در مناطق محروم نسبت به دبيران وجود دارد، مسووليت تدريس را نه به عنوان مقام و شان علمي بلكه با نگاه يك وظيفه و تكليف شرعي مي پذيرد و اين نگرش مانع ازكوتاهي او در ايفاي تعهدات او و همچنين شكل گيري خصايص منفي و نا مناسب اخلاقي ناشي از مسئوليت در او مي گردد كه مي تواند تمريني مناسب جهت مسئوليت پذيري هايآينده او باشد. 

9-با اندكي تامل درلوازم ظهور حضرت ولي عصر (ارواحنا له الفداء) مي توان شركت در سفر جهادي را نمونه بارز و واقعي انتظار فرج به شمار آورد. يك جهادگر با سعي و تلاش خود در طول يك اردوي جهادي و به تبع آن قبل و پس از اردو عملا تمايل خود را مبني بر استقرارعدالت كه از اهداف اصلي اديان آسماني و در پايان آنها حضرت حجت است، ابراز مي دارد و نشان مي دهد حاضر است از همه توان خود در اين راستا مدد گيرد. وي عملا در حدتوان خود اقدام به آماده سازي شرايط مناسب جهت ظهور نموده است كه اين جنبه نيز چهاز نظر آماده سازي دروني جهت پذيرش امام معصوم(ع) و چه از جهت بيروني و فراهم آوردن شرايط ظهور در سطح اجتماع، مي تواند بركات فراواني را به همراه داشته باشد كه (افضل الاعمال انتظار الفرج) .

مقام معظم رهبري دراين رابطه مي فرمايد: (نزديك شدن ما به امام زمان يك نزديك شدن معنوي است، يعني شما درهرزماني كه بتوانيد كيفيت و كميت جامعه اسلامي را افزايش بدهيد امام زمان - صلواتاللَّه عليه - ظهور خواهد كرد.) 

در پايان بايد به اين مسئله اشاره كرد كه با توجه به روح و ماهيت حركت جهادي و امر جهاد، در صورتي كه نيت انسان از شركت در چنين فعاليت هايي الهي و مطابق با اهداف والاي اسلامي باشد، ازمصاديق آيه شريفه (و الذين جاهدوا فينا لنهدينهم سبلنا) قرار خواهند گرفت و بدينوسيله مضاف بر تقويت و افزايش تاثيرات ناشي از فعاليت ها و خدمات او ،خود او نيز به سوي سير رشد كمال رهنمون خواهد شد.

توجه داشته باشيم كه اين دوره تنها شروع راه خواهد بود...


اطلاع رسانی و عضویت
برای عضویت در سامانه پیامکی عدد 5 را به 02166455810 ارسال نمایید
بازتاب آرشیو محتوای نوشتاری آرشیو
درباره سبل السلام پرونده ها تفسیر قرآن کریم
درباره حجت الاسلام قاسمیان امت واحده منبرها و سخنرانی ها
پیوندها فرهنگ جهادی آرشیو صوتی
محصولات فرهنگی دروس حوزوی
برنامه جلسات آرشیو تصویری
کلیه حقوق مادی و معنوی این وب سایت و محتوای آن متعلق به دفتر مطالعات اسلامی سبل السلام می باشد.
هرگونه استفاده تجاری از مطالب و آرشیو این سایت غیرمجاز بوده و هرگونه نسخه برداری جهت مقاصد غیراقتصادی، با ذکر منبع (qasemian.ir) بلامانع می باشد.