عنوان : نفس و شیطان در قرآن
 

باسمه تعالی

در ادامه بحث "مومن قرآنی" در برنامه یاد خدا شبکه قرآن که روزهای شنبه از ساعت 18 با حضور حجت الاسلام قاسمیان برگزار می گردد، مبحثی با عنوان "شیطان و نفس در قرآن" توسط استاد قاسمیان مطرح شد که گزیده ای از این مبحث در اختیار مخاطبان گرامی قرار می گیرد.

فایل تصویری تمامی جلسات برنامه یاد خدا از طریق بخش آرشیو تصویری قابل دریافت می باشد.


نفس و شیطان در قرآن

بعضی می پرسند عصمت یعنی چه؟ عصمت یعنی انسان به نقطه ای برسد که شیطان هم وسوسه نکند. چطور؟ هرکس از ما در خودش چند درصد معصومیت دارد. مثلا فرض کنید شیشه ماشینی پایین است، آیا به ذهن ما میرسد که ضبط ماشین را بدزدیم؟ اصلا با خودمان وارد این بحث هم نمی شویم و وسوسه هم نمی شویم. چون در این مایه، جان ما وسوسه پذیر نیست. ما نسبت به این امر عصمت داریم.

حالا فرض کنید کسی به باطن غیبت کردن احاطه پیدا کرده باشیم؛ طبق آیه قرآن " أَیحِبُ أَحَدُکمْ أَن یأْکلَ لَحْمَ أَخِیهِ مَیتاً" آیا کسی دوست دارد که گوشت برادر مرده اش را بخورد؟ اصلاً کسی به ذهنش رسیده به غسالخانه برود و مرده ای را گاز بزند بخورد!؟ کسی که واقعاً از لحاظ درونی به این یقین رسیده باشد آیا اصلاً وسوسه می شود که غیبت کند؟ مطلقاً وسوسه نمی شود.

برای تقریب به ذهن؛ فرض کنید یک نفر مقداری سم در جیب خود بریزید. آیا اثر میکند؟ یا اینکه سم را بخورد ولی دستگاه هاضمه آن را بالا بیاورد؛ اثر نمی کند. سم وقتی اثر می کند که بدن آمادگی هضم آن را داشته باشد. اگر نفس انسان قوی باشد، اصلاً آن شیطان در او موثر نمی شود. شیطان وقتی وسوسه می کند که آمادگی درونی در انسان برای وسوسه شیطان وجود داشته باشد.

در قرآن آمده است که خود شیطان حتی اصرار دارد که اشتباه ما را گردن نمی گیرد. از طرفی خدا هم می گوید که شیطان تسلط ندارد، مگر در یک حالت: اگر کسی به دست خودش، شیطان را روی دوش خودش سوار کند، آن وقت شیطان هم افسار این فرد را در دست خود می گیرد؛ اما در اینجا دیگر خداوند شیطان را مسلط  نکرده و خود فرد مسلط کرده.

در قرآن هم آمده "إِنَّمَا سُلْطَانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ وَالَّذِينَ هُم بِهِ مُشْرِكُونَ" سلطه شیطان بر کسانی است که او را تولی می کنند و ولایت او را قبول میکنند و روی دوش خود سوار میکنند؛ و الا پیش فرض این است که شیطان بر کسی مسلط نیست.

در قرآن آمده "وَبَرَزُوا لِلَّهِ جَمِيعًا" در عرصه قیامت که همه در پیشگاه خداوند حاضر می شوند؛ "فَقَالَ الضُّعَفَاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذَابِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ" ضعفا ـ یعنی کسانی که پیرو بودند ـ به مستکبرین و سردمداران گمراهی می گویند ما دنبال شما راه افتادیم! آیا شما بخشی از عذاب ما را به گردن می گیرید؟ "من شیء"، یک ذره و اپسیلون گردن می گیرید؟ "قَالُوا لَوْ هَدَانَا اللَّهُ لَهَدَيْنَاكُمْ" جواب می دهند اگر خدا ما را هدایت کرده بود که ما هم شما را هدایت می کردیم! دقت کنیم در روز قیامت هیچ کسی زیر بار کس دیگری نمی رود. این که طرف می گوید تو فلان کار را انجام بده؛ گناهش با من! در روز قیامت نسبت های خانوادگی و والد و فرزندی به هم می ریزد. چه معنی می دهد برو حسابش با من؟ مشکل ما این است که خیلی وقت ها یاد معاد از بین ما می رود.

در ادامه آیه هم می گویند "سَوَاءٌ عَلَيْنَا أَجَزِعْنَا أَمْ صَبَرْنَا مَا لَنَا مِنْ مَحِيصٍ" دیگر الآن (در روز قیامت) فرق نمی کند که با هم داد بزنیم یا صبر کنیم؛ دیگر فایده ای ندارد و راه گریزی نیست.

در قرآن داریم وقتی کار تمام شد شیطان به فرد گناهکار می گوید که خدا به شما وعده حق داد و انجام ندادید وقبول نکردید، من هم وعده دادم و قبول کردید! "وَقَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَوَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ"  صد و بیست و چهار هزار پیغمبر چیزی گفتند و شما نپذیرفتید و حرف منِ شیطان را پذیرفتید. "وَمَا كَانَ لِيَ عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطَانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي" من هیچ تسلطی بر شما نداشتم، مگر اینکه دعوت کردم و شما قبول کردید! "فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوا أَنْفُسَكُمْ"شیطان می گوید من را ملامت نکنید! اتفاقاً قرآن هم راجع به این حرف شیطان نظری نمی دهد و آن را رد نمی کند، یعنی این نظریه را قبول میکند. "مَا أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَمَا أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ" در این وضعیت در قیامت نه شما به داد من می توانید برسید نه من می توانم به داد شما برسم. "إِنِّي كَفَرْتُ بِمَا أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ"شیطان می گوید من از قبل هم حالم از توی گناهکار به هم می خورد؛ همان وقتی که تو من را شریک خدا کرده بودی! این حاوی نکته ظریفی است. کسانی که انسان را فریب می دهند، در دل خودشان هم آدم را دوست ندارند و فقط قصد سوءاستفاده از این فرد را دارند و این در قیامت عذاب آور است.

در روایات داریم که "أَخْسَرُ النَّاسِ مَنْ بَاعَ آخِرَتَهُ بِدُنْيَاهُ" خسارت دیده ترین مردم کسی است که آخرت خود را به خاطر دنیای خودش بفروشد.

و در ادامه روایت دارد که "وَأَخْسَرُ مِنْهُ مَنْ بَاعَ آخِرَتَهُ بِدُنْيَا غَيْرِهِ" خسارت زده تر از این فرد کسی است که به خاطر دنیای فرد دیگری آخرت خودش را بفروشد. فردی دروغ بگوید و شهادت دروغ بدهد که کس دیگر استفاده آن را ببرد. به خاطر منافع حزبی و سیاسی و تیمی و استفاده دنیوی دیگری، آخرت خودش را بین ببرد. این فرد از همه خسارت دیده تر است...




اطلاع رسانی و عضویت
برای عضویت در سامانه پیامکی عدد 5 را به 02166455810 ارسال نمایید
بازتاب آرشیو محتوای نوشتاری آرشیو
درباره سبل السلام پرونده ها تفسیر قرآن کریم
درباره حجت الاسلام قاسمیان امت واحده منبرها و سخنرانی ها
پیوندها فرهنگ جهادی آرشیو صوتی
محصولات فرهنگی دروس حوزوی
برنامه جلسات آرشیو تصویری
کلیه حقوق مادی و معنوی این وب سایت و محتوای آن متعلق به دفتر مطالعات اسلامی سبل السلام می باشد.
هرگونه استفاده تجاری از مطالب و آرشیو این سایت غیرمجاز بوده و هرگونه نسخه برداری جهت مقاصد غیراقتصادی، با ذکر منبع (qasemian.ir) بلامانع می باشد.